De Loreto kapel op de Hulsberg in Borgloon

Op de wandelweg van de Hulsberg, verscholen tussen fruitbomen, een populier, roodachtige beukenhagen, een meidoornhaag en een statige kastanjeboom, lag de “kluis” en ligt momenteel nog de ”kapel” toegewijd aan O.L.V. van Loreto. Volgens overlevering zouden de kluizenaars van de Hulsberg het klokje van de Loreto- kapel luiden telkens ze zonder voedsel zaten.
Kapel en kluis van Hulsberg worden in 1689 gebouwd door Nicolaas Poislevache, deken van het kapittel van Borgloon, die de bedevaart naar Loreto in Italië maakte. De kluis was oorspronkelijk gelegen op de top van de Hulsberg, waar thans het kasteel staat. De eerste kluizenaar is Martin Derwael, genaamd Joseph. Eind 18de  eeuw is Samuel Ulens eigenaar, die de kluis in 1810 aan Claes, eigenaar van het kasteel van Rullingen, verkoopt. Bij de aanvang van de bouw van het kasteel van Hulsberg in 1882 worden de gebouwen afgebroken en heropgebouwd aan de voet van de Hulsberg, ten zuiden van het kasteel. De laatste kluizenaar overleed in 1897. De kluis deed nog enige tijd dienst als landbouwbedrijf; thans blijft alleen de kapel bewaard. Een gevelsteen binnen in het gebouw vermeldt de oprichting van de eerste kapel en het jaartal 1689.
Rechthoekig gebouw van twee traveeën onder zadeldak (leien). Baksteenbouw met afwerking van mergelsteen voor de waterlijsten en fries met opgevangen door bakstenen pilasters in de langsgevels. Mogelijk is een gedeelte van deze materialen afkomstig van de oude kapel en hergebruikt. Baksteenpilasters. Gewijzigde, bakstenen deuren met driehoekig fronton. De westelijke gevel is voorzien van een venster in een geprofileerde mergelstenen omlijsting, en een klimmend fries van dito materiaal. Dakruitertje boven de gevel.
Bepleisterd interieur. Afdekking gedeeltelijk met een gedrukt tongewelf, gedeeltelijk met een open dakstoel.
Mobilair: schilderij met voorstelling van de Kruisiging, olie op doek, barok (17de eeuw); schilderij met voorstelling van Christus aan het Kruis, olie op doek (17de  eeuw); schilderij met voorstelling van het Gevecht met de Engel, met wapenschild, olie op doek (17de  eeuw); schilderij met voorstelling van een Engel met weegschaal, olie op doek (17de eeuw). Beeld van Sint-Franciscus, hout (tweede helft 17de eeuw); beeld van Sint-Antonius, eremijt, hout (tweede helft 17de  eeuw); processiemadonna. Witgemarmerd altaar met tabernakel, voorzien van geschilderd antependium met voorstelling van de Heilige Familie en twee engelen (19de  eeuw). Vijf houten koorbanken en zes kerkstoelen.

Spijtig dat men binnenin de kapel niet meer kan gaan kijken; vandalen maakten het onmogelijk om de kapel open te laten. Toch is de wandeling naar de kapel de moeite waard en moet ze bekeken worden van op de veldweg. Vooral in het voorjaar is het er prachtig.

Bron: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/200690, Frieda Schlusmans, 1999.

Foto’s: Guido Govaerts.